Białe Błota, Łochowo, Szubin tel. 601 448 034 | Bydgoszcz, Pruszcz tel. 601 448 045 recepcja@szkolabohema.pl

Znaczenie czasu wolnego dla zdrowia

Dysponując czasem wolnym, człowiek zawsze staje wobec alternatywy wyboru któregoś z
możliwych zachowań. Szczególnego znaczenia nabiera dziś przekonanie, że zajęcia w czasie wolnym
powinny sprzyjać zdrowiu fizycznemu i psychicznemu. Człowiek żyje obecnie wśród wielu szkodliwych
czynników takich jak: hałas, szybki rytm życia, pogarszająca się higiena, wszechobecna niezdrowa
żywność, siedzący tryb pracy, brak aktywności ruchowej, niedosypianie, przemęczenie.
Dorota Opoka i Tadeusz Fąk przywołują zdanie G. Breivika, który mówi że „urodziliśmy się aby żyć
w ruchu”. 1 Doskonałym uzasadnieniem tej myśli są warunki dla rozwoju osobowości każdego człowieka
jakie spełnia ruch: wzmaga kreatywność, dostarcza nowych wrażeń i emocji. Rekreacja ruchowa pełni wiele
funkcji: wychowawczą, zdrowotną, poznawczą, wypoczynkową i rozrywkową. Jak przekonują autorzy
„posiadanie czasu wolnego nie jest równoznaczne z jego właściwym wykorzystaniem, dlatego aktywności
ruchowej pod postacią rekreacji ruchowej trzeba się nieustannie uczyć.” 2 Autorzy przekonują, że „brak
aktywności ruchowej powoduje uwstecznianie funkcji wielu organów, a w konsekwencji ich powolny zanik,
wpływa też niekorzystnie na funkcjonowanie całego organizmu: obniża się sprawność procesów przemiany
materii, odżywiania tkanek, wzrost wydalania minerałów budujących kościec, zmniejsza się odporność na
zachorowania i zdolności adaptacyjne ustroju.” 3
Sylwia Toczek-Werner przekonuje o zaletach spędzania czasu wolnego w sposób aktywny,
podejmując działania poprawiające stan naszego zdrowia fizycznego i psychicznego „W okresie dzieciństwa
i młodości ruch korzystnie stymuluje rozwój fizyczny, poprzez kształtowanie czynnościowych i
morfologicznych cech ustroju, warunkujących zdolności adaptacyjne. Kompensuje przeciążenia związane z
nauką oraz koryguje odchylenia w rozwoju psychofizycznym. (…) Mając do dyspozycji różne środki,
rekreacja ruchowa wywiera najbardziej znaczący wpływ na kształtowanie określonych psychicznych
właściwości człowieka.” 4
Badania z zakresu fizjologii pracy i sportu, o których piszą W. Kuś, J. Sołtysiak, E. Stecińska-
Majkowska oraz P. Wyszogrodzki, wyjaśniły mechanizm adaptacji organizmu do wysiłku mięśniowego
oraz jego znaczenie dla zdrowia i profilaktyki wielu chorób. „Aktywność fizyczną traktujemy jako
najbardziej pożądaną formę rekreacji i wykorzystywania czasu wolnego ze względu na jej podstawowe
znaczenie dla zdrowia i profilaktyki chorób cywilizacyjnych (anoreksja, cukrzyca, depresja, nadciśnienie
tętnicze, nerwica, otyłość).” 5

Wartość tańca, jako aktywnej formy spędzania czasu wolnego

Słowo „taniec” trudno jest jednoznacznie określić. Jedną z pierwszych definicji tańca podał Lukian z
Samosate mówiąc, że „taniec polega na wiernym wyrażaniu przeżyć duchowych, a źródłem tańca jest
odwieczna miłość” 6 Jest to definicja prosta i niestety nie wyrażająca dokładnie czym jest taniec. Według T.
Gautiera „taniec jest tylko sztuką ukazywania wdzięcznych i prawidłowych form w różnych pozach, które
sprzyjają rozwijaniu linii miłych dla oka, to niemy rytm, muzyka, na którą się patrzy” 7 J. Rey pisze o tańcu
jako „harmonii rytmicznych ruchów ukształtowanych obrazowo, nie podporządkowanych bezpośrednio
pobudkom pracy. Sztuką staje się taniec wówczas, jeśli działa estetycznie swą formą.” 8 B. Bednarzowa
uważa, że „taniec to wszechstronny ruch fizyczny, gwarantujący harmonijny rozwój organizmu, szczodrze
wzbogacony o gamę przeżyć psychicznych, jaki daje kontakt z rytmem i melodią” 9
W sztuce tanecznej połączenie ciała z duszą jest nierozerwalne. O. Kuźmicka przywołuje
wypowiedzi na ten temat wybitnych tancerzy, choreografów i praktyków uznawanych za największych
reformatorów tańca. Jeana- Georges Noverre pisze, że „w dziedzinie tańca akcja polega na sztuce przelania
w duszę widzów własnych uczuć i namiętności przy pomocy prawdziwej ekspresji ruchów, gestów i mimiki
(…), nie należy tańczyć dla tańca, nie można ograniczać się do przyciągania wzroku bez wzruszania serca,
budzenia namiętności i wstrząsania duszą.” 10 Maurice Bejart twierdzi, iż „taniec jest jedną z rzadkich
dziedzin działalności ludzkiej, w której człowiek zaangażowany jest całkowicie- jego ciało, dusza i umysł.”

Wartość tańca dla człowieka objawia się pozytywnym oddziaływaniem na jego duszę i ciało.
„Wartość dla ciała łączona jest z pozytywnymi zjawiskami wynikającymi z odbywania długoletnich
treningów, na skutek których ukształtowana została proporcjonalna i smukła budowa ciała, jego
funkcjonalność oraz harmonijne zgranie wszystkich grup mięśniowych.” 12 Możemy zaliczyć do niej dobrą
kondycję fizyczną, prawidłowe ukształtowanie cech motorycznych i pozytywny wpływ ćwiczeń na
organizm, dzięki któremu wzmocnione są kości, stawy, układy i narządy ludzki. Człowiek zdrowy i sprawny
lepiej i chętniej pracuje, czuje się lepiej dzięki swojej sprawności fizycznej, co daje mu powody do ogólnego
zadowolenia. „Wartość dla duszy związana jest z takimi zjawiskami jak: wyżycie emocjonalne,
rozładowanie nadmiaru energii, ukazanie inwencji twórczej i ekspresji ruchowej, odprężenie psychiczne,
zniwelowanie stresów, potrzeba podobania się i zaimponowania innym, poczucie własnej wartości,
pokonanie nieśmiałości i satysfakcja życiowa” 13 Tańcząc podejmuje się walkę z depresją, nerwicą oraz
stanami niezadowolenia z siebie. Tańczący wyraża w tańcu własne emocje i każdy stworzony układ jest
oryginalny, indywidualny i niepowtarzalny, jedyny w swoim rodzaju. Człowiek mając świadomość, że
stworzył coś sam czuje się lepiej. Wzrasta jego poczucie pewności siebie i samoocena.

Odbiorca podczas tańca staje się bardziej wrażliwy na ruch i muzykę, oraz ma możliwość połączenia
się z tancerzem co uwidacznia się poprzez wrażliwość na ruch i reagowanie na sukces i porażkę tancerza.
Nawet jeśli ktoś nie tańczy, to uczestnicząc w zabawie ma możliwość miłego spędzenia czasu przez kontakt
z drugim człowiekiem. Mimo, że taniec stał się okazją do zaprezentowania indywidualnych możliwości, to
jednak w znacznym stopniu pielęgnuje on ogładę towarzyską i pozwala na osiągnięcie zadowolenia.

Opoka D., Fąk T., Rekreacja ruchowa koniecznym elementem stylu życia współczesnego człowieka, [w]: Kędzior J., Wawrzak-
Chodaczek M., Czas wolny w różnych jego aspektach, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2000, s. 111
2 Tamże, s. 117
3 Tamże, s. 112
4 Toczek-Werner S., Stan wiedzy i jej percepcja jako istotny warunek rekreacyjnego zachowania się człowieka [w]: Kędzior J.,
Wawrzak-Chodaczek M., Czas wolny w różnych jego aspektach, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2000, s.
100- 101
5 Kuś W., Sołtysiak J., Stecińska- Majkowska E., Wyszogrodzki P., Czas wolny, rekreacja i zdrowie, Wyd. Instytut Wydawniczy
Związków Zawodowych, Warszawa 1981, s. 9
6 Kuźmińska O., Taniec w teorii i praktyce, wyd. AWF Poznań 2002, s .25
7 Tamże, s. 25
8 Tamże, s. 25
9 Tamże, s. 25
10 Tamże, s. 50
11 Tamże, s. 50
12 Tamże, s. 51
13 Tamże, s. 51